หัวอกคนเป็นแม่ เวลาเห็นลูกไอหน้าดำหน้าแดง ใจมันเจ็บยิ่งกว่าโดนเข็มแทง แต่เดี๋ยวก่อน อย่าเพิ่งรีบไปหายากดอาการไอมากรอกปากลูก เพราะจริงๆ แล้ว การไอคือฮีโร่ของร่างกาย ระบบทางเดินหายใจเขาสร้างกลไกนี้มาเพื่อดีดเชื้อโรค ฝุ่น หรือเสมหะเหนียวๆ ออกจากปอด ถ้าลูกไม่ไอเลยสิ อันนี้น่ากลัวกว่า เพราะเชื้อโรคจะลงไปปาร์ตี้ในปอดจนปอดอักเสบได้
ปัญหาที่คุณแม่เจอบ่อยคือ ลูกไอ มีเสมหะ วิธีแก้ จะทำยังไงดีให้ลูกสบายตัวขึ้น คำตอบคือต้องช่วยให้เขาเอาออก ไม่ใช่กดไว้ ยิ่งเด็กเล็กๆ แรงไอยังน้อย เหมือนคนเป่าลูกโป่งไม่ค่อยเข้า เสมหะเลยค้างเติ่งอยู่ที่คอ ครืดคราดไปมา หน้าที่ของเราคือเป็นผู้ช่วย ทำให้เสมหะมันเหลวลง ไหลออกมาง่ายขึ้น เท่านี้ลูกก็จะหายใจโล่ง นอนหลับปุ๋ยได้ยาวๆ
สาเหตุของการไอมีเสมหะ
กลไกการสะสมตัวของเสมหะตอนเช้า
สังเกตไหมว่าตอนเช้าลูกจะไอหนักเป็นพิเศษ ไม่ใช่เพราะเรื่องลี้ลับอะไร แต่เพราะตอนนอนร่างกายนิ่งๆ น้ำลายไม่ได้กลืน น้ำก็ไม่ได้กิน เสมหะเลยจับตัวกันเหนียวหนึบเหมือนกาวลาเท็กซ์ พอตื่นมาขยับตัว มันก็เลยระคายคอจนต้องไอออกมาชุดใหญ่ ช่วงเช้านี้แหละคือนาทีทองของการจัดการ ลูกไอ มีเสมหะ วิธีแก้ ที่ได้ผลดีที่สุด ถ้าแม่เคลียร์เสมหะรอบเช้าออกไปได้ วันนั้นทั้งวันลูกจะสบายตัวขึ้นเยอะ
อากาศแห้งจากเครื่องปรับอากาศ
อากาศในห้องนอนคือกุญแจสำคัญที่แม่ชอบมองข้าม แอร์เย็นๆ มันดูดความชื้นออกไปจนอากาศแห้งผาก พออากาศแห้ง คอลูกก็แห้ง เสมหะก็แห้งกรัง ติดคอแน่นกว่าเดิม ทำให้ไอแห้งๆ ไอคันคอทั้งคืน การควบคุมความชื้นให้พอดี ไม่แห้งไป ไม่ชื้นจนราขึ้น จะช่วยลดการระคายเคืองคอได้เยอะ เป็นทริคง่ายๆ ของ ลูกไอ มีเสมหะ วิธีแก้ ที่ไม่ต้องพึ่งยา
ฝุ่นและสิ่งกระตุ้นภูมิแพ้ในห้องนอน
บางทีลูกไม่ได้ป่วย แต่ไอเพราะแพ้ฝุ่นในห้องตัวเองนี่แหละ โดยเฉพาะสิ่งเหล่านี้คือตัวการสำคัญ
- ตุ๊กตาขนฟูๆ ที่ลูกชอบกอด
- ที่นอนและหมอนเน่า ที่เป็นแหล่งสะสมไรฝุ่นชั้นดี
- ฝุ่น PM2.5 ที่เล็ดลอดเข้ามาในห้อง
ถ้าลูกไอเรื้อรังไม่หายสักที ลองทำความสะอาดห้องนอนครั้งใหญ่ดู ซักผ้าปูที่นอนด้วยน้ำร้อนแดดจัดๆ เก็บตุ๊กตาใส่กล่อง นี่คือการแก้ที่ต้นเหตุของปัญหา ลูกไอ มีเสมหะ วิธีแก้ แบบยั่งยืนที่สุด
วิธีแก้การไอมีเสมหะ
เทคนิคเคาะปอดระบายเสมหะ
ศาสตร์ลับที่คุณหมอกายภาพชอบใช้ แต่แม่ๆ ก็ฝึกทำเองได้ที่บ้าน เรียกว่าการเคาะปอด หลักการคือใช้แรงสั่นสะเทือนไปเขย่าให้เสมหะที่เกาะแน่นตามผนังปอดหลุดร่อนออกมา เหมือนเราเขย่าขวดซอสมะเขือเทศนั่นแหละ
- วิธีทำ ทำมือเป็นรูปถ้วย ให้มีลมขังในอุ้งมือ แล้วตบลงไปที่หลังลูกเบาๆ เป็นจังหวะ
- ท่าทาง ให้ลูกนอนตะแคงหรือนอนคว่ำโดยหนุนก้นให้สูงกว่าหัวนิดนึง แรงโน้มถ่วงจะช่วยดึงเสมหะให้ไหลลงมาที่คอ
- เวลาที่เหมาะสม ควรทำตอนท้องว่าง ก่อนกินนม หรือหลังกินนมไปแล้วสัก 2 ชั่วโมง เพื่อป้องกันการอาเจียน
ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ
แม่หลายคนใจไม่แข็งพอที่จะล้างจมูกลูก แต่เชื่อเถอะว่านี่คือวิธีที่เคลียร์ทางเดินหายใจได้ดีที่สุด น้ำมูกที่ค้างในจมูก ถ้าไม่ล้างออก มันจะไหลลงคอกลายเป็นเสมหะเหนียวๆ ทำให้ไอไม่เลิก
- ใช้น้ำเกลืออุ่นๆ ฉีดเข้าไปล้าง เหมือนเอาสายยางไปฉีดล้างท่อที่ตัน
- เลือกอุปกรณ์ที่หัวนิ่มๆ พอดีรูจมูกลูก ดันน้ำเกลือเข้าไปจังหวะเดียวไม่ต้องแรงมาก
- ทำเสร็จปุ๊บ ลูกจะหายใจโล่ง หยุดไอครืดคราดทันที ถือเป็น ลูกไอ มีเสมหะ วิธีแก้ ที่หมอเด็กทุกคนเชียร์สุดใจ
ดื่มน้ำสะอาดบ่อยๆ
ลืมยาแพงๆ ไปก่อน ถ้าลูกกินน้ำน้อย ยาเทวดาก็ช่วยไม่ได้ เพราะน้ำคือตัวทำละลายชั้นดี ยิ่งกินน้ำเยอะ เสมหะยิ่งเหลว ขับออกง่าย พยายามป้อนน้ำอุ่นหรือน้ำธรรมดาจิบเรื่อยๆ ตลอดวัน เหมือนค่อยๆ เติมน้ำลงไปเจือจางแป้งเปียก สำหรับลูกเล็กที่ยังกินนมแม่อย่างเดียว นมแม่นี่แหละคือน้ำและยาชั้นเลิศ ให้ดูดบ่อยขึ้นได้เลย ใครถามหา ลูกไอ มีเสมหะ วิธีแก้ แบบธรรมชาติ บอกเลยว่าน้ำคืออันดับหนึ่ง
จัดท่านอนลดอาการไอ
ท่านอนเปลี่ยนชีวิตได้ ถ้าลูกนอนราบ ไอจะกำเริบเพราะน้ำมูกไหลลงคอ ลองปรับเปลี่ยนท่านอนตามนี้:
- จับลูกนอนหัวสูงขึ้นหน่อย
- เอาหมอนหนุนไหล่ให้ลาดๆ ขึ้นมา เหมือนท่านอนกึ่งนั่ง
- ให้ลูกนอนตะแคงซ้ายหรือขวา แล้วแต่ลูกถนัด
วิธีนี้จะช่วยลดแรงดันในช่องท้อง หายใจโล่งขึ้น น้ำมูกไม่ไหลย้อน การพักผ่อนที่เพียงพอจะช่วยให้ร่างกายฟื้นฟูตัวเองได้ไว
เลือกใช้ยาที่ถูกต้อง
เรื่องยาต้องระวังสุดๆ ยาแก้ไอมีหลายแบบ ถ้าลูกมีเสมหะ ห้ามกินยากดอาการไอเด็ดขาด เพราะเสมหะจะขังในปอด เน่าในนั้น อันตรายมาก ต้องเลือกกินกลุ่มนี้แทน
- ยาละลายเสมหะ ช่วยให้โครงสร้างเสมหะแตกตัว
- ยาขับเสมหะ กระตุ้นให้ร่างกายขับเสมหะออกมาง่ายขึ้น
การใช้ยาที่ถูกต้องคือหนึ่งใน ลูกไอ มีเสมหะ วิธีแก้ ที่ปลอดภัย แต่ถ้าไม่ชัวร์ ไปหาหมอหรือปรึกษาเภสัชกรดีที่สุด อย่าเสี่ยงเป็นเอง
สมุนไพรจากก้นครัว
ภูมิปัญญาโบราณบางอย่างก็ใช้ได้ผลจริงจัง และหาได้ง่ายในครัว:
- หอมแดง ทุบๆ วางไว้หัวนอน กลิ่นฉุนของมันมีน้ำมันระเหยช่วยให้จมูกโล่ง หายใจสะดวกขึ้น
- น้ำผึ้งมะนาว สำหรับเด็ก 1 ขวบขึ้นไป ความหวานของน้ำผึ้งช่วยเคลือบคอ ลดอาการระคายเคือง กรดมะนาวช่วยกัดเสมหะ
- น้ำขิงอุ่นๆ จิบเบาๆ ช่วยไล่ลม ขยายหลอดลมได้นิดหน่อย
ของพวกนี้ปลอดภัย ไม่มีสารเคมีตกค้าง เป็นทางเลือก ลูกไอ มีเสมหะ วิธีแก้ สำหรับสายธรรมชาติบำบัด
Elderberry ตัวช่วยเสริมภูมิคุ้มกันที่คุณแม่ต้องรู้จัก
นอกจากสมุนไพรไทยในครัวแล้ว เดี๋ยวนี้แม่ๆ หลายคนเริ่มหันมาสนใจ “Elderberry” (เอลเดอร์เบอร์รี่) หรือผลไม้ตระกูลเบอร์รี่สีม่วงเข้มจากต่างประเทศกันเยอะขึ้น เพราะมีงานวิจัยรองรับเพียบว่าเป็น Superfood ที่ช่วยเรื่องภูมิคุ้มกันได้ดีมาก โดยเฉพาะในช่วงที่เด็กๆ ป่วยบ่อย หรือมีอาการไอเรื้อรัง
ระเบิดพลังต้านอนุมูลอิสระ
ในผลสีม่วงเข้มของ Elderberry อัดแน่นไปด้วยสาร “แอนโทไซยานิน” (Anthocyanins) ปริมาณมหาศาล ซึ่งเป็นสารต้านอนุมูลอิสระตัวแรงที่ช่วยปกป้องเซลล์ในร่างกายลูกจากการถูกทำลาย ช่วยฟื้นฟูร่างกายที่อ่อนแอให้กลับมาแข็งแรงไวขึ้น เหมือนมีทหารองครักษ์คอยปกป้องเซลล์ดีๆ เอาไว้
ฤทธิ์ต้านไวรัสตัวฉกาจ
ไฮไลท์เด็ดของ Elderberry คือความสามารถในการยับยั้งการแพร่กระจายของเชื้อไวรัสหวัดและไข้หวัดใหญ่ มีการศึกษาพบว่าสารสกัดจาก Elderberry สามารถเข้าไปขัดขวางไม่ให้ไวรัสเจาะเข้าสู่เซลล์ร่างกายได้ ทำให้เชื้อโรคแพร่กระจายได้ยากขึ้น อาการป่วยเลยไม่รุนแรงและหายเร็วกว่าปกติ
ทำไม Elderberry ถึงช่วยเรื่องไอและเสมหะได้?
หลายคนสงสัยว่ากินเบอร์รี่แล้วเสมหะจะหายได้ยังไง คำตอบอยู่ที่ ฤทธิ์ลดการอักเสบ
- เมื่อทางเดินหายใจอักเสบจากการติดเชื้อ มันจะบวมและสร้างเมือก (เสมหะ) ออกมาเยอะผิดปกติ
- สารใน Elderberry จะเข้าไปช่วยลดการอักเสบบวมแดงของเยื่อบุทางเดินหายใจ
- พอการอักเสบลดลง ร่างกายก็ผลิตเสมหะน้อยลง อาการระคายเคืองคอก็ลดลงตามไปด้วย
- ทำให้ลูกไอน้อยลง สบายคอขึ้น และหายใจได้โล่งขึ้นนั่นเอง
ดังนั้น การเสริม Elderberry จึงเป็นอีกหนึ่งทางเลือกของ ลูกไอ มีเสมหะ วิธีแก้ ที่ช่วยเสริมจากภายใน ให้ร่างกายลูกพร้อมสู้กับเชื้อโรคได้ดีขึ้น
ข้อมูลอื่น ๆ ที่ควรรู้เกี่ยวกับเสมหะ
สีของเสมหะบอกอะไรได้บ้าง
เวลาลูกอ้วกหรือขากเสมหะออกมา อย่าเพิ่งร้องยี้ ให้สวมวิญญาณนักสืบส่องดูสีมันก่อน เพื่อเป็นแนวทางในการดูแลรักษา
- สีใสหรือขาวขุ่น: ส่วนใหญ่มักจะมาจากภูมิแพ้ หรือไวรัสหวัดธรรมดา อันนี้ยังพอเบาใจได้ ดูแลตามอาการที่บ้านได้สบายๆ
- สีเหลืองอ๋อยหรือเขียวอี๋: แปลว่าเม็ดเลือดขาวในร่างกายลูกกำลังเปิดศึกกับเชื้อแบคทีเรียอย่างดุเดือด ซากศพของเชื้อโรคและเม็ดเลือดขาวเลยกลายเป็นสีนั้น
การสังเกตสีช่วยให้แม่รู้แนวทาง ลูกไอ มีเสมหะ วิธีแก้ ได้ตรงจุดขึ้น ถ้าเขียวมาหลายวัน มีไข้สูง ซึม อันนี้ต้องรีบพุ่งไปหาหมอแล้ว อย่ารอช้า
สัญญาณอันตราย! แบบนี้รอไม่ได้ต้องไปหาหมอ
ถึงแม่จะเก่งแค่ไหน แต่บางอาการก็เกินมือเราจะรับไหว ถ้าทำทุกวิธีแล้วลูกยังไม่ดีขึ้น หรือมีอาการเหล่านี้ ให้รีบพาลูกไปโรงพยาบาลทันที
- หายใจหอบเหนื่อย สังเกตดูว่าลูกหายใจเร็วกว่าปกติ หน้าอกบุ๋ม หรือปีกจมูกบานเวลาหายใจเข้า
- ตัวเขียว ปากเขียว แสดงว่าออกซิเจนในเลือดต่ำ อันตรายมาก
- ซึมลงผิดปกติ ลูกไม่กินนม ไม่เล่น นอนซมทั้งวัน หรือปลุกตื่นยาก
- ไข้สูงลอย กินยาลดไข้แล้วไข้ก็ยังไม่ลง หรือไข้สูงติดต่อกันเกิน 3 วัน
- ไอจนอ้วกหรือหน้าแดงก่ำ แสดงว่าทางเดินหายใจอุดกั้นมาก
- เสมหะมีเลือดปน อาจมีการติดเชื้อรุนแรงหรือเส้นเลือดฝอยแตก
สรุป
การดูแลลูกป่วยต้องใช้ความอดทนสุดๆ ยิ่งตอนได้ยินเสียงลูกไอทีไร ใจแม่ก็แทบขาด แต่ขอให้เชื่อมั่นว่าแม่กำลังทำหน้าที่พยาบาลส่วนตัวได้ดีที่สุดแล้ว เหนื่อยหน่อยนะช่วงนี้ แต่อย่าลืมดูแลตัวเองด้วย แม่ต้องแข็งแรง กินอิ่ม นอนหลับ ถึงจะมีแรงมาดูแลเจ้าตัวเล็กให้หาย
